Bostan
Sâdî Şîrâzî
Bostan
MEGSB Yayınları
- Durum
- Okundu
- Puan
- 8/10
- Sayfa sayısı
- 344 sayfa
- Başlangıç
- Başlangıç: 11 Ağustos 2026
- Bitiş
- Bitiş: 27 Ağustos 2026
Notlar
"Mahmud'la Ayaz" (114. hikâye) mânâ bakımından en etkileyici bulduğum hikâyelerden oldu. Ayaz isimli kölenin, efendisi Gazneli Mahmud'a sergilediği tavır üzerinden, bir kul ile yaratıcısı arasında olması gereken ilişki, çok hoş bir üslupla aktarılmış.
Alıntılar
“Sadi daha çok hayattan bahsetmiştir. Bir şeyh, bir sofi olmasına rağmen, o gene hayatın içinde kalmıştır. Gülistan'ın başlangıcında bir kere uzlete niyet ettiğini, fakat bir dostunun ısrariyle tekrar insanlara karıştığını uzun uzun anlatır. İşte Sadi'nin en kuvvetli cephesi budur. Yüzyıllarca benimsenmiş olmasının sırrını burada aramamız lâzımdır. (Önsözden)”
Sayfa 4
“Zaten tevazu büyüklerden gelirse iyidir. Yoksul tevazu gösterse bile bu onun tabiatıdır. Emir altında bulunan kişi düşkün görünürse bundan ne çıkar? En gerçek Allah adamı, düşkün görünen ferman sahibidir.”
Sayfa 13
“Zalimi mal cezasiyle bırakma; onun kökünü dibinden kazmak gerekir. Zulmü seven âmil'e tahammül etme. Mademki semirmiştir, derisini yüzmek gerekir. Nitekim kurdun kafasını da halkın koyunlarını paraladıktan sonra değil, önceden kesmek gerekir.”
Sayfa 23
“Sana hizmeti geçmiş biri ihtiyarlayınca yılların hakkını unutma. İhtiyarlık onun elini hizmetten alıkoyduysa, senin elin cömertliğe muktedirdir.”
Sayfa 24
“Aklı, ruhu birleşen iki insan, dudakları susarken bile, neler neler anlatmazlar... Sevdiğinin yüzüne bakmaya bir kere cesaret ettinse gayrı ona doyamazsın: susaklının Dicle'den doymadığı gibi.”
Sayfa 32
“Çünkü günahsız olan, pervasız konuşur. Muhtesip dolaşırken gocunanlar, terazilerinde dirhem taşı noksan olanlardır.”
Sayfa 34
“Elli yılda kazanılmış nice iyi adlar vardır ki, bir tek kötü şöhret hepsini ayaklar altına almıştır.”
Sayfa 38
“Âzade ruhlu adam yokluktan ölür, fakat bir zavallının yanında karın doyurmaz.”
Sayfa 38
“Eli boş olan insan, bir tek ekmeğin kaygısındadır. Halbuki cihan sahibi, bir cihanın gamını çeker. Yoksul, akşam ekmeğini ele geçirince öyle bir uyur ki onu Şam sultanı sanırsın.”
Sayfa 59
“Sen Sadi'yi dinle: Düşen, her zaman kalkmış değildir ve bu söz doğrudur.”
Sayfa 67
“Güzel huyu akıllılardan da öğrenebilirsin; ama o kusura arıyan cahillerden öğrendiğin kadar değil. Kendi ahlâkını düşmanından dinle; dostun gözünde her yaptığın iyidir. Hastaya şeker vermek günah olur; çünkü ona acı ilâç fayda edecektir. Ekşi yüzlü adam, insanı hoş tabiatlı, tatlı mizaçlı dostlardan daha güzel tenkit eder.”
Sayfa 79
“Oğlu savaşa gitmek için okunu, yayını takındığı zaman Gurgin ne güzel söylemişti. ‘Eğer, demişti, hemen kadınlar gibi kaçacaksan gidip de cenk erlerinin şerefini kırma.’ Savaşta sırtını gösteren süvari yalnız kendini değil, namlı yiğitleri de öldürmüş olur.”
Sayfa 91
“Savaşta birinin kaçtığını gördün mü, onu düşman öldürmediyse sen öldür. Ahlâksız çocuklar, savaş günü kadın gibi kaçan kılıç erlerinden daha iyidirler.”
Sayfa 91
“Düşman askerlerinin içine anlaşmazlık girince sen kendi kılıcını kınına koy. Kurtlar birbirine düştüğü zaman, aralarında koyun rahat eder.”
Sayfa 93
“Âcizlerin gönlünü sevindir ve acze düşeceğin günü hatırla. El kapılarında dilenci değilsin; bunun şükranesi olarak kapından dilenciyi kovma.”
Sayfa 98
“Altını kara taşın içinden dostlarla, sevgililerle yensin diye çıkarırlar. Şu hâlde dünyaya tapanın elindeki altın henüz taşın içinde duruyor demektir.”
Sayfa 134
“‘Çifteli hayvana ağır yük gerek.’ diyen köy kocası ne güzel bir mesel söylemiş!”
Sayfa 140
“Temeli sağlam olmayan binayı yükseltme. Şayet yükseltirsen ondan kork.”
Sayfa 140
“Bir gün bir köleye yüreğim yandı. Efendisi onu satıyordu. Köle diyordu ki: ‘Sana benden iyi binlerce kul düşer, ama bana senin gibi efendi düşmez.’”
Sayfa 156
“Eğer sultanın huzurunda hizmet ediyorsan nimet için kendisinden gafil olma. Erenler, Tanrıdan yalnız Tanrıyı isterler; Ondan gayrı bir şey istemeleri Hak yoluna aykırıdır. Dostundan sadece ihsan umarsan onu değil, kendini düşünmüş olursun. Ağzın hırsla açık kaldıkça gönül kulağına gayb âleminin sırları girmez.”
Sayfa 161
“Ey akıl sahibi; Tanrıdan değil, Tanrıya feryat et.”
Sayfa 224
“Kaptanı üstünü başını paralasa dahi, Tanrı gene gemiyi dilediği yere götürür.”
Sayfa 228
“Köleyi satın alan bir efendi ona baktıktan sonra, köleyi yaratan ne yapmaz? Efendisine karşı kölenin beslediği güveni sen Tanrıya karşı beslemez misin?”
Sayfa 243
“Sultana tapan fakire haber ver: Sultan fakirden daha yoksuldur. Zira dilenciyi bir dirhem gümüş doyurduğu hâlde Ferîdun koca Acem memleketiyle yarı toktur.”
Sayfa 244
“Oğlum, sel yoluna ev yapma; bu binayı kimse tamamlıyamamıştır. Kervancının yolda ev yapması, akıl, tedbir ve marifet işi değildir.”
Sayfa 245
“Az konuşanın ünü keskin olur. Söyledin de şerefin kalmadı mı, bulunduğun yerden kaç. Ey akıl sahibi, susmak senin için vakardır, fakat cahil için bir perdedir. Eğer bilginsen, heybetini kaybetme; cahilsen perdeni yırtma.”
Sayfa 253
“Tanrı balın içinde şifa yaratmıştır, ama ecelin hakkından gelecek kadar değil. Bu bal, yaşıyanların sıhhatine yararsa da, ölüm derdine ilâç olamaz. Bunun gibi, şekerkamışının da faydası çoktur. Fakat bir şartla: Eğer adamın ömrü kalmışsa...”
Sayfa 298
“Çarşı ne kadar dolu bulunursa, züğürdün gönlü o kadar perişan olur.”
Sayfa 308